SPK’dan serbest fonlara yeni düzenleme geldi. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 28 Ağustos 2026 tarihli kararıyla “Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber”de kapsamlı değişikliklere gitti. Bu düzenleme özellikle son dönemde adından sıkça söz ettiren TLY, TMV, PBR ve DFI gibi yüksek getirili serbest fonları doğrudan ilgilendiriyor. İşte değişen kurallar ve bu fonlara olası etkileri.
Ne Değişti?
SPK Karar Organı’nın 52/1589 sayılı kararıyla yürürlüğe giren yeni rehber, para piyasası fonlarından serbest fonlara kadar geniş bir alanı kapsıyor. En kritik değişiklikler şöyle:
1. Serbest Fonlarda Yoğunlaşma Sınırı Geldi
Bu, düzenlemenin can alıcı noktası. Artık bir serbest fonun portföyünde ağırlığı %5’i aşan yatırımların toplamı %20’yi geçemeyecek. Yani bir fon, birkaç hisseye yoğun bahis yaparak yüksek getiri hedefleyemeyecek — pozisyonlar zorunlu olarak dağıtılacak.
Ek olarak:
- Tek bir şirketteki sahiplik oranı, o şirketin fiili dolaşımdaki payına göre sınırlandırılacak.
- Portföy yöneticisi, ortaklar veya üst yönetimle bağlantılı şirketlere yapılan toplam yatırım %20 ile sınırlı olacak.
- Aynı gruba ait şirketlere yapılan toplam yatırım da %20 sınırına tabi olacak.
- Bir fonun başka fonlara aktarabileceği tutar toplamda portföyün %15’ini, tek bir fona yapılan yatırım ise %10’unu geçemeyecek.
Önemli bir detay: Bir portföy yönetim şirketinin birden fazla fonu üzerinden aynı şirkete yapılan yatırımlar da artık birlikte değerlendirilecek. Yani bir pozisyonu başka bir fona “taşıyarak” limiti aşmak mümkün olmayacak — aynı kurucuya ait tüm fonların toplam sahipliği bir şirkette %20’yi geçemeyecek.
2. Büyük Pozisyonlar İçin Gerekçelendirme Zorunluluğu
Bir varlığın fondaki 30 günlük ortalama ağırlığı %5’e ulaştığında, bu varlıkta yapılacak her alım-satım kararı artık araştırma/analiz raporuyla gerekçelendirilmek zorunda. Bu raporlar genel müdür onayına sunulacak, en az 5 yıl saklanacak ve pozisyon en fazla 15 günde bir genel müdüre raporlanacak.
3. Haftalık Portföy Raporlaması
TEFAS’ta işlem gören serbest fonlar artık haftalık portföy dağılım raporu yayımlayacak (ilgili haftayı takip eden 3 iş günü içinde KAP’ta). Böylece yatırımcılar, önceden aylık verilerle takip ettikleri bu fonların pozisyon değişimlerini artık çok daha sık görebilecek.
4. Geçiş Takvimi — Aniden Değil, Kademeli
29 Ağustos 2026 itibarıyla yeni sınırların üzerinde olan mevcut pozisyonlar donduruldu (artırılamayacak) ve şu takvimle azaltılacak:
- 31 Ekim 2026‘ya kadar: fazla pozisyonun en az 1/3’ü
- 30 Kasım 2026‘ya kadar: en az 2/3’ü
- 31 Aralık 2026’ya kadar: tamamı yeni sınırlara uygun hale getirilecek
5. Para Piyasası Fonlarına Ek Kurallar
Serbest para piyasası fonları artık portföylerinde en az %10 DİBS veya kira sertifikası bulundurmak zorunda (uyum süresi 31 Mart 2027). Ayrıca pay repo işlemlerinde BIST 30 dışı hisse kullanımı sıkılaştırıldı — bu da bazı para piyasası fonlarının ekstra getiri sağlama esnekliğini azaltabilir.
6. Portföy Yönetim Şirketlerine Yapısal Şartlar
Bir şirketin çıkarabileceği serbest fon sayısı artık bünyesindeki portföy yöneticisi sayısını aşamayacak. Yönetilen portföyün yarısından fazlası serbest fonlardan oluşan şirketler, sermayelerini nakden %10 artırmak zorunda kalacak.
TLY, TMV, PBR, DFI Bu Düzenlemeden Nasıl Etkilenir?
Bu dört fon (TLY ve TMV Tera Portföy tarafından yönetiliyor, PBR ve DFI de benzer profilde serbest fonlar), son dönemde BIST yatırımcıları arasında olağanüstü getirileriyle gündemde. Örneğin TMV’nin son 1 yıllık getirisi %75’in üzerinde seyrederken, TLY zaman zaman tüm serbest fonlar arasında lider konuma geliyor. Hepsi 7/7 risk skalasında, yani en yüksek risk kategorisinde yer alıyor ve TEFAS üzerinden (bazı dönemlerde nitelikli yatırımcı şartıyla) alınıp satılabiliyor.
Bu tür fonların yüksek getirisinin arkasındaki temel mekanizma genelde az sayıda hissede yoğun pozisyon almak ve zaman zaman türev araçlarla bu pozisyonları büyütmek. Tam da yeni düzenlemenin hedef aldığı nokta burası:
- Konsantrasyon sınırı doğrudan çarpar: Eğer bu fonların portföyünde %5’i aşan pozisyonların toplamı %20’yi aşıyorsa (ki yüksek getirili serbest fonlarda bu sık görülen bir yapı), yıl sonuna kadar bu pozisyonları azaltıp portföyü dağıtmak zorunda kalacaklar.
- Geçmiş performans tekrarlanmayabilir: Getirinin büyük kısmı birkaç hisseye yapılan yoğun bahisten geliyorsa, yeni sınırlar bu stratejinin aynı şekilde sürdürülmesini zorlaştırıyor. Bu da gelecekteki getiri profilinin geçmişten farklı (muhtemelen daha ölçülü) olabileceği anlamına geliyor.
- Şeffaflık artıyor: Haftalık KAP raporlamasıyla bu fonların hangi hisseleri azalttığı, hangilerine ağırlık verdiği artık çok daha yakından izlenebilecek. Bu da “sürpriz” pozisyon değişikliklerinin önceden görülebilmesini sağlayacak.
- Gerekçelendirme yükü: %5 üzeri her pozisyon hareketi artık araştırma raporu ve genel müdür onayı gerektirdiği için, bu fonların karar alma hızı ve esnekliği bir miktar yavaşlayabilir.
- Zaman çizelgesi net: Ekim-Kasım-Aralık 2026 döneminde bu fonlarda portföy yeniden yapılanmasının görülmesi kuvvetle muhtemel. Yatırımcılar bu üç aylık pencereyi yakından takip etmeli.
Stopaj oranı (kârdan kesilen %17,5) bu düzenlemeyle değişmiyor — değişen, fonların nasıl o getiriyi ürettiği, yani portföy yapısı ve risk yönetimi.
Yatırımcı İçin Ne Anlama Geliyor?
- Geçmişte yüksek getiri sağlamış bir serbest fonu sadece “geçmiş performansına” bakarak değerlendirmek artık daha riskli — o getirinin hangi stratejiyle üretildiğine bakmak gerekiyor.
- Yıl sonuna kadar bu fonlarda ani değil, kademeli bir portföy değişimi bekleniyor; panik satış/alım yerine haftalık raporları takip etmek daha sağlıklı bir yaklaşım.
- Fonun TEFAS’ta işlem görüp görmediği ve nitelikli yatırımcı şartı olup olmadığı, düzenlemenin hangi maddelerinin uygulanacağını etkiliyor — her fon aynı şekilde etkilenmeyebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Bahsi geçen fonlar örnek amaçlıdır, alım-satım önerisi değildir. SPK düzenlemeleri ve fonların portföy yapıları zaman içinde değişebilir; güncel KAP bildirimlerini ve fon izahnamelerini takip etmeniz, karar öncesinde bir yatırım danışmanına başvurmanız önerilir.